Nội dung chính
Thị trường đổi tiền lẻ đang bùng nổ trên các nhóm mạng xã hội khi Tết Nguyên đán 2026 chỉ còn hơn một tháng nữa. Nhu cầu mua sắm tiền mới, tiền nguyên tem cho mừng tuổi khiến các “chợ mạng” trên Facebook, Zalo trở nên sôi động, nhưng đồng thời kéo theo mức phí đổi lên tới 40‑50% cho những mệnh giá nhỏ.
Thị trường đổi tiền lẻ bùng nổ trên mạng xã hội
Khi gõ cụm từ “đổi tiền mới” hoặc “đổi tiền lì xì” trên các nền tảng xã hội, người dùng sẽ ngay lập tức gặp hàng chục nhóm có từ vài nghìn đến hàng chục nghìn thành viên. Mỗi ngày, các nhóm này đăng hàng trăm tin rao với tiêu đề hấp dẫn như “tiền mới nguyên tem”, “tiền thật 100%”, “giá rẻ nhất thị trường” hay “giao tận nơi”. Những người bán thường công khai bảng giá, mệnh giá và phí đổi, biến một hoạt động vốn bị cấm thành một “thị trường ngầm” sôi động trong thời gian cận Tết.
Mức phí đổi tiền: Thực trạng và số liệu chi tiết
Theo một khảo sát nội bộ, mức phí đổi tiền năm 2026 đã tăng đáng kể so với các năm trước. Đối với các mệnh giá lớn như 200.000 và 500.000 đồng nguyên seri, phí trung bình dao động từ 3%‑3,5%. Tiền 100.000 đồng lại cao hơn, khoảng 5%‑6% tùy số lượng và độ mới. Khi nói đến tiền “hàng lướt” – đã qua sử dụng nhưng còn khá mới – phí dao động linh hoạt: mệnh giá 100.000 đồng với độ mới 90% chỉ mất khoảng 0,7%/tệp (100 tờ), trong khi tiền gần như mới (99% độ mới) có thể bị tính tới 2,5%/tệp.
Các mệnh giá nhỏ, thường được dùng để lì xì, lại chịu mức phí “khủng”. Tiền 10.000 và 20.000 đồng có phí từ 10%‑25%, còn tiền 2.000 đồng có mức phí lên tới 40%‑50%. Nói cách khác, nếu muốn đổi 200.000 đồng thành tiền 2.000 đồng, người mua có thể phải trả từ 280.000 đến 300.000 đồng.
Một ví dụ thực tế trên Facebook: một thành viên đăng nhu cầu đổi mỗi mệnh giá 10.000, 20.000, 50.000 và 200.000 đồng (mỗi loại 100 tờ). Chỉ trong vài phút, anh nhận được hàng loạt lời chào mời với mức phí chung khoảng 8%. Đối với tiền 1.000 đồng, một số đầu mối báo phí lên tới 1,2 lần giá trị gốc – nghĩa là đổi 100.000 đồng phải trả thêm 120.000 đồng phí, vì tiền 1.000 đồng hiện rất hiếm và gần như không còn lưu thông.
Ngân hàng Nhà nước và quy định giao dịch tiền mới
Từ năm 2021, Ngân hàng Nhà nước đã áp dụng chính sách hạn chế cấp tiền mới cho các ngân hàng, đặc biệt là các mệnh giá dưới 10.000 đồng. Mục tiêu là kiểm soát nguồn cung tiền mặt, giảm chi phí in tiền và ngăn chặn việc lợi dụng nhu cầu đổi tiền dịp Tết để trục lợi.
Theo quy định hiện hành, chỉ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng được phép thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Mọi hành vi đổi tiền mới, tiền lẻ của cá nhân hoặc tổ chức khác nhằm hưởng chênh lệch, đặc biệt là giao dịch qua mạng xã hội, đều bị coi là vi phạm pháp luật, với mức phạt từ 20‑40 triệu đồng.
Để bảo vệ người tiêu dùng trong dịp Tết, Ngân hàng Nhà nước vừa gửi công văn yêu cầu các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng tăng cường kiểm tra, giám sát giao dịch thanh toán, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi bất hợp pháp. Cơ quan quản lý cũng khuyến cáo người dân không nên sử dụng dịch vụ đổi tiền trái phép, tránh rủi ro mất tiền phí cao và vi phạm pháp luật.
Cách người tiêu dùng bảo vệ mình
- Kiểm tra nguồn gốc: Chỉ giao dịch qua các ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng được cấp phép.
- So sánh mức phí: Thu thập thông tin từ nhiều nguồn, tránh chấp nhận mức phí “trên trời”.
- Giữ chứng từ: Lưu lại tin nhắn, hợp đồng, biên lai để có bằng chứng khi có tranh chấp.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu không chắc chắn, hãy hỏi nhân viên ngân hàng hoặc luật sư tài chính.
Việc đổi tiền lẻ cho lì xì là nhu cầu thiết thực, nhưng khi thực hiện trên các “chợ đen” mạng xã hội, người tiêu dùng dễ rơi vào bẫy phí cao và vi phạm pháp luật. Hãy cân nhắc kỹ lưỡng, lựa chọn kênh giao dịch an toàn và luôn tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Bạn đã từng gặp mức phí đổi tiền bất thường? Hãy chia sẻ kinh nghiệm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật những tin tức tài chính hữu ích.