Nội dung chính
Tiền giấy Việt Nam giai đoạn 1945‑1951 không chỉ là phương tiện thanh toán mà còn là chứng nhân lịch sử của nền độc lập mới.
1. Nguồn gốc và quá trình phát hành (1945‑1951)
Vào tháng 10/1945, Chính phủ Cách mạng lâm thời tập hợp một nhóm họa sĩ tiêu biểu gồm Nguyễn Huyến, Mai Văn Hiến, Nguyễn Đỗ Cung, Nguyễn Sáng và Lê Phả để thiết kế và in những tờ tiền giấy đầu tiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Các tờ tiền này được ký duyệt bởi Bộ trưởng Bộ Tài chính – đầu tiên là ông Phạm Văn Đồng (tháng 9/1945‑3/1946), sau đó là ông Lê Văn Hiến (3/1946‑10/1958), và Giám đốc Quốc gia Ngân khố ông Nguyễn Văn Khoát.
Do quá trình phát hành diễn ra ở nhiều địa điểm và qua nhiều đợt, cùng một mệnh giá có thể xuất hiện các phiên bản khác nhau về hình ảnh, kích thước và dấu seri.
2. Tiền bạc 2 hào (Hai mươi xu)
Tiền 2 hào có kích thước 86 × 53 mm, hai mặt đều dùng màu nâu đỏ. Các yếu tố thiết kế nổi bật:
- Mặt trước: Dòng chữ “VIỆT – NAM DÂN – CHỦ CỘNG – HÒA”, chữ ký Bộ trưởng Lê Văn Hiến, bản đồ Việt Nam, số “20” và 5 ngôi sao. Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh nằm ở trung tâm, dưới là cảnh báo pháp lý: “Theo sắc lệnh của Chính phủ Việt Nam, kẻ nào làm giả hoặc có hành động phá hoại tờ giấy bạc của Chính phủ sẽ bị trừng trị theo quân pháp”.
- Mặt sau: Chữ “HAI MƯƠI XU”, hình ảnh người nông dân đội nón cầm cuốc và người bộ đội đội mũ sắt cầm súng, cùng chữ Hán “Nhị mao”.
- Seri phát hành: E00001.
3. Tiền bạc 5 hào (Năm mươi xu)
Tiền 5 hào có kích thước 98 × 58 mm, hai mặt màu xanh dương nhạt. Đặc điểm chi tiết:
- Mặt trước: Hình chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh ở phía phải, dòng chữ “VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA”, chữ “GIẤY BẠC VIỆT NAM”, số “50” trong vòng 2 bông lúa và mã seri “BH 0001” (in trực tiếp) hoặc “QX 007” (đóng dấu màu đỏ). Dòng cảnh báo pháp lý giống như tiền 2 hào.
- Mặt sau: Hai hình người nông dân (nam và nữ) cùng chữ “5 HÀO”. Bên trái là chữ ký Bộ trưởng Lê Văn Hiến, bên phải là chữ ký Giám đốc Ngân khố Nguyễn Văn Khoát.
- Hai phiên bản seri: “BH 0001” (in trực tiếp) và “QX 007” (đóng dấu màu đỏ).
4. Ý nghĩa lịch sử và giá trị sưu tập
Những tờ tiền này không chỉ phản ánh nhu cầu thanh toán trong thời kỳ đầu xây dựng nhà nước, mà còn là minh chứng cho khả năng tự chủ thiết kế và in ấn của Việt Nam trong bối cảnh chiến tranh và khủng hoảng kinh tế. Các nhà sưu tập hiện nay đánh giá cao vì:
- Thiết kế độc đáo, có chữ ký của các bộ trưởng tài chính và Giám đốc Ngân khố.
- Seri đầu tiên (E00001, BH 0001, QX 007) có giá trị thị trường gấp nhiều lần so với mệnh giá thực tế.
- Đóng vai trò giáo dục về lịch sử tiền tệ và quá trình hình thành ngân hàng trung ương Việt Nam.
Nếu bạn quan tâm đến việc sở hữu hoặc nghiên cứu sâu hơn, hãy tham khảo các bộ sưu tập tại Bảo tàng Lịch sử Tiền tệ hoặc các hội sưu tập trực tuyến uy tín.
Bạn đã từng thấy hoặc sở hữu một tờ tiền giấy của thời kỳ này? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn trong phần bình luận và cùng nhau khám phá giá trị lịch sử của chúng!