Nội dung chính
Khi tín dụng bùng nổ, nợ xấu trở thành phép thử thực sự cho khả năng duy trì lợi nhuận của các ngân hàng.
Nợ xấu và chi phí dự phòng trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh
Trong năm 2025, các ngân hàng đã chứng kiến mức tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với áp lực nợ xấu ngày càng cao. Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của một số ngân hàng đã vượt 11.000 tỷ đồng, chiếm hơn 50% kế hoạch lợi nhuận đã đề ra.
So sánh thực tiễn: Sacombank vs BIDV
Sacombank công bố tỷ lệ nợ xấu gần 7% (nợ xấu trên tổng cấp tín dụng 4,95%) và tỷ lệ bao phủ chỉ 49,2%, khiến chi phí dự phòng lên tới 11.157 tỷ đồng – một trong những nguyên nhân chính khiến ngân hàng không đạt mục tiêu lợi nhuận 7.628 tỷ đồng.
Ngược lại, BIDV duy trì tỷ lệ nợ xấu 1,2% (khoảng 27.600 tỷ đồng) và ghi nhận lợi nhuận trước thuế trên 36.000 tỷ đồng, tăng 12,5% so với năm trước. Sự chênh lệch này cho thấy sức mạnh của bộ đệm vốn và khả năng dự phòng tốt hơn giúp ngân hàng chịu đựng áp lực nợ xấu.
Tín dụng bất động sản: Cơ hội và rủi ro chu kỳ
Theo Bộ Xây dựng, đến quý III/2025 dư nợ tín dụng bất động sản đã vượt 4 triệu tỷ đồng, chiếm gần 24% tổng dư nợ hệ thống. Trong đó, tín dụng kinh doanh bất động sản đạt 1,9 triệu tỷ đồng – tăng 30% so với đầu năm và gấp đôi tốc độ tăng chung.
Song song đó, thị trường bất động sản đang xuất hiện dấu hiệu chững lại ở một số phân khúc cao cấp và nghỉ dưỡng, làm tăng rủi ro chu kỳ. Nếu dòng tiền của nhà đầu tư bị gián đoạn, nợ xấu trong lĩnh vực này có thể bùng nổ.
Bộ đệm vốn và tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) – Điểm nóng năm 2025‑2026
Cuối quý III/2025, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) toàn ngành giảm xuống 84,3%, thấp hơn mức 91,2% cuối năm 2024. Mặc dù có xu hướng cải thiện nhẹ, LLR vẫn dưới 100%, cảnh báo rằng dự phòng chưa đủ để “che phủ” toàn bộ nợ xấu hiện hữu.
Đặc biệt, ngân hàng nhà nước chi phối duy trì LLR trung bình 139,1% trong khi ngân hàng cổ phần chỉ đạt 61,4%. Khoảng cách này phản ánh sự chênh lệch về chất lượng tài sản và khả năng chịu đựng rủi ro.
Những dự báo và khuyến nghị cho ngân hàng
Theo các chuyên gia, năm 2026 sẽ là thời điểm quyết định: nếu ngân hàng duy trì mức dự phòng cao và kiểm soát chặt chẽ tín dụng bất động sản, họ có thể bảo vệ lợi nhuận bền vững. Ngược lại, việc giảm dần bộ đệm dự phòng có thể khiến hệ thống ngân hàng gặp áp lực khi nợ xấu tăng trở lại.
Để giảm thiểu rủi ro, các ngân hàng nên:
- Tăng cường trích lập dự phòng cho các khoản vay bất động sản có hệ số rủi ro cao.
- Đa dạng hoá danh mục cho vay, tránh tập trung quá mức vào một ngành.
- Giám sát chặt chẽ chỉ số LLR và điều chỉnh chiến lược tài chính kịp thời.
Như lời của một lãnh đạo ngân hàng TMCP: “LLR dưới 100% có nghĩa dự phòng không đủ ‘che phủ’ toàn bộ nợ xấu đang tồn tại, tạo ra cảnh báo về tiềm ẩn rủi ro nếu nhiều khoản nợ xấu mới phát sinh”.