Nội dung chính
Hơn 218.000 phiếu thử nghiệm giả đã được cấp, thu lợi bất chính hơn 200 tỷ đồng. Vụ án liên quan đến Công ty TNHH Khoa học TSL và Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Avatek vừa được TAND TP.HCM xét xử, thu hút sự quan tâm của cả nước.
1. Tổng quan vụ án
Vào sáng ngày 16/1, tòa án TP.HCM triệu tập 141 cá nhân, tổ chức có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, cùng hơn 140 luật sư bảo vệ các bị cáo. Phiên xử dự kiến kéo dài đến 2/2, với khu vực hành lang và hai phòng xử rộng nhất được trưng dụng để đáp ứng lượng người tham dự đông đảo.
2. Các đối tượng và tội danh
Những người bị truy tố bao gồm:
- Đoàn Hữu Lượng – Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Khoa học TSL.
- Hồ Thị Thanh Phương – Giám đốc điều hành Công ty Avatek.
- Nguyễn Hà Linh – Đại diện chi nhánh Hà Nội của TSL.
- Nguyễn Nam Khánh – nguyên Thư ký Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, bị buộc tội lợi dụng ảnh hưởng để trục lợi.
Tổng cộng 96 bị cáo khác là nhân viên của hai công ty và các doanh nghiệp, cá nhân trung gian, bị truy tố tội Giả mạo trong công tác. Đoàn Hữu Lượng và Hồ Thị Thanh Phương còn bị cáo buộc Đưa hối lộ.
3. Phương thức làm giả và quy mô
Theo cáo trạng, từ năm 2020 đến tháng 4/2025, các cá nhân tại TSL và Avatek đã hợp tác với hàng trăm tổ chức, cá nhân trung gian để tạo ra phiếu kết quả thử nghiệm giả. Các phiếu này được phát hành mà không thực hiện lấy mẫu thực tế, hoặc chỉ lấy mẫu để “hợp thức” hồ sơ, sau đó chỉnh sửa chỉ tiêu kỹ thuật để đạt yêu cầu.
Cụ thể:
- TSL phát hành hơn 118.000 phiếu giả cho 12.995 doanh nghiệp, thu lợi bất chính khoảng 117 tỷ đồng.
- Avatek, sau khi tách ra vào năm 2023, phát hành hơn 102.500 phiếu giả cho hơn 11.500 tổ chức, thu lợi khoảng 83,7 tỷ đồng.
Những phiếu có thời hạn 12 tháng, là cơ sở pháp lý để doanh nghiệp tự công bố hoặc đăng ký sản phẩm tại các cơ quan an toàn thực phẩm. Việc làm giả đã làm suy giảm niềm tin vào hệ thống kiểm nghiệm và tạo ra rủi ro sức khỏe cộng đồng.
4. Tác động lên doanh nghiệp và thị trường
Sau khi nhận được phiếu thử nghiệm giả, hơn 24.550 doanh nghiệp trên toàn quốc đã sử dụng chúng để hoàn thiện hồ sơ công bố sản phẩm tại Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) hoặc tự công bố tại các sở y tế, nông nghiệp, môi trường và công thương địa phương. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây nguy cơ lây lan sản phẩm không đạt chuẩn ra thị trường.
5. Điều tra và tiến trình tòa án
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã tách vụ việc để điều tra riêng, xác định hơn 613 tổ chức, cá nhân trung gian đã cung cấp thông tin để làm giả phiếu, và hơn 24.550 doanh nghiệp đang được kiểm tra.
Đối với Nguyễn Nam Khánh, cáo trạng cho biết ông đã nhận gần 4 tỷ đồng, trong đó 1,5 tỷ đồng được chi làm quà Tết, mời ăn hoặc “cảm ơn” 21 cá nhân liên quan đến việc cấp phép, còn lại khoảng 2,4 tỷ đồng bị chiếm hưởng.
6. Bài học và đề xuất
Vụ án cho thấy lỗ hổng trong quy trình cấp phiếu thử nghiệm và khả năng lợi dụng quan hệ để trục lợi. Các cơ quan quản lý cần:
- Tăng cường kiểm tra, giám sát quy trình lấy mẫu và phân tích thực tế.
- Áp dụng công nghệ blockchain hoặc hệ thống số hóa để truy xuất nguồn gốc phiếu.
- Xây dựng chế tài nặng hơn đối với hành vi giả mạo và hối lộ trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Đối với doanh nghiệp, việc kiểm chứng nguồn gốc phiếu thử nghiệm trước khi nộp hồ sơ là yếu tố không thể bỏ qua để bảo vệ uy tín và sức khỏe người tiêu dùng.
Hải Duyên